بسیاری از ما در معاملات، اجاره، وام یا قراردادهای کاری سفته امضا کرده‌ایم یا گرفته‌ایم. این برگه کوچک ظاهری ساده دارد، اما یک اشتباه در نوشتن یا نگهداری آن می‌تواند سال‌ها پیگیری و هزینه به همراه بیاورد.
سفته چیست؟
سفته سندی تجاری است که در آن امضاکننده (صادرکننده) تعهد می‌کند مبلغی مشخص را در تاریخی معین، یا هر زمان که درخواست شد (عندالمطالبه)، به دارنده سفته بپردازد. قانون تجارت آن را به رسمیت شناخته و برایش قواعد ویژه‌ای دارد. به همین دلیل مطالبه وجه آن با یک طلب ساده عادی تفاوت دارد.
نکات اولیه در تکمیل سفته
- مبلغ را هم به عدد و هم به حروف بنویسید و مطمئن شوید با هم مطابقت دارند.
- تاریخ صدور، تاریخ سررسید و نام کامل گیرنده (ذی‌نفع) را دقیق بنویسید.
- امضا یا مهر باید واضح و مطابق امضای همیشگی باشد.
- هرگونه خط‌خوردگی یا تغییر در متن، بحث و اختلاف ایجاد می‌کند.
- هیچ‌وقت سفته سفید یا ناقص امضا نکنید. دادن سفته‌ای که مبلغ یا ذی‌نفع آن خالی است، خطرناک‌ترین اشتباه رایج است.
- از سفته‌ای که امضاء یا تحویل می‌دهید، حتماً سند یا رسید مکتوب بگیرید. اینکه سفته به چه منظوری داده شده (پرداخت، ضمانت یا امانت) در دعوا اهمیت زیادی دارد.
وقتی سفته در سررسید پرداخت نشد
اولین قدم واخواست است. واخواست یعنی اعلام رسمی عدم پرداخت. قانون برای آن مهلت کوتاهی تعیین کرده است (در حدود ده روز پس از سررسید). عدم رعایت این مهلت می‌تواند حق رجوع شما به ضامن و ظهرنویس‌های سفته را از بین ببرد. حتی اگر مهلت را از دست داده‌اید، راه‌هایی برای مطالبه از صادرکننده وجود دارد، اما بدون بررسی کارشناسی نمی‌توان مسیر درست را تعیین کرد.
مطالبه مبلغ سفته
دارنده سفته می‌تواند علیه صادرکننده، و در صورت وجود علیه ضامن و ظهرنویس‌ها، دادخواست مطالبه بدهد.
نکات مهم:
مرجع صالح و مبلغ خواسته: بسته به مبلغ و شرایط پرونده، دعوا در دادگاه حقوقی مطرح می‌شود.
تأمین خواسته: برای سفته‌های واخواست‌شده، قانون امکان توقیف اموال بدهکار را در ابتدای دعوا فراهم می‌کند. این اقدام ممکن است از فرار یا انتقال اموال جلوگیری کند.
خسارت تأخیر: علاوه بر اصل مبلغ، ممکن است بتوانید خسارت دیرکرد و هزینه دادرسی را هم مطالبه کنید. نحوه محاسبه آن تخصصی و حساس است.
اجرای حکم: گرفتن رأی پایان کار نیست. شناسایی اموال و اجرای دقیق حکم، مرحله‌ای است که بدون تجربه معمولاً به نتیجه نمی‌رسد.
اشتباهات رایج که هزینه‌بر هستند
- نگه داشتن سفته بدون پیگیری تا مدت‌ها پس از سررسید.
- واخواست با تأخیر یا از مسیر نادرست.
- تنظیم دادخواست با خواسته یا ادله ناقص.
- پذیرش سفته‌ای که در آن اطلاعات ناقص، مبهم یا مخدوش است.
- بی‌توجهی به تفاوت سفته «ضمانتی» و «پرداختی» در دفاعیات طرف مقابل.
- اعتماد به قول و قرارهای شفاهی به جای مکتوب کردن توافق.
چه زمانی باید به وکیل مراجعه کرد؟
بهترین زمان قبل از امضا یا پذیرش سفته است، چون اصلاح یک سند معیوب بعداً بسیار دشوار یا غیرممکن است. اگر سفته‌ای در دست دارید که سررسید شده، یا سفته‌ای امضا کرده‌اید و طرف مقابل آن را مطالبه می‌کند، هر روز تأخیر می‌تواند به ضرر شما تمام شود.
هر پرونده شرایط خاص خودش را دارد و این مقاله فقط نقشه کلی راه را نشان می‌دهد. جزئیات، مهلت‌ها و استراتژی درست را باید با دیدن اسناد و بررسی وضعیت شما تعیین کرد. پیش از هر اقدامی، از یک وکیل متخصص مشورت بگیرید.
